Krótkie pozycje na JSW, 3 września 2026: kto gra na spadki i czy grozi im squeeze
- Autor
- Redakcja iqrynku
- Opublikowano
- Opisuje sesję
- 03.09.2026
- Czytanie
- 16 min
- Dział
- Rynki
W skrócie
Trzy fundusze jawnie grają na spadki JSW na 3,2 proc. kapitału, a kurs po pożyczce ARP i rajdzie węgla wzrósł w sierpniu o 32 proc. Rejestr KNF, squeeze i scenariusze przed raportem 15 września.
Na akcjach JSW trwa jeden z najbardziej wyrazistych zakładów na warszawskiej giełdzie. Po jednej stronie stoją zagraniczne fundusze ilościowe, które w rejestrze krótkiej sprzedaży KNF jawnie deklarują grę na spadki — po sierpniowych aktualizacjach rejestru ich ujawnione pozycje obejmowały łącznie około 3,2 proc. kapitału spółki. Po drugiej stronie jest rynek, który w sierpniu wycenił akcje jastrzębskiej spółki o 32 proc. wyżej, bo węgiel koksujący wystrzelił na wieloletnie maksima, a państwo dosypało spółce płynności pożyczką z Agencji Rozwoju Przemysłu.
Od 11 sierpnia, gdy po podpisanej kilka dni wcześniej umowie pożyczki z ARP na maksymalnie 824,13 mln zł minister aktywów państwowych zapowiedział zastąpienie sprzedaży spółek zależnych kolejną pożyczką, kurs przeszedł drogę z okolic 26 zł do ponad 33 zł. Sesja 31 sierpnia przyniosła skok o ponad 15 proc. w ślad za rekordowym miesiącem na chińskiej giełdzie towarowej w Dalian, a 1 września akcje chodziły w przedziale 32,91-34,26 zł. Fundusze grające na spadki nie skapitulowały, ale w drugiej połowie sierpnia po raz kolejny przycięły pozycje. To klasyczny obraz sporu, w którym obie strony mają mocne argumenty: jedni patrzą na bilans z ponad sześcioma miliardami złotych straty za 2025 rok, drudzy na cenę węgla, która rośnie najszybciej od kilkunastu miesięcy.
Rozstrzygnięcie może przyjść szybciej, niż zwykle bywa w takich sporach. Na 15 września 2026 roku JSW zaplanowała publikację raportu za pierwsze półrocze — pierwszego pełnego sprawozdania od czasu, gdy spółka przestawiła finansowanie na pożyczki publiczne. Ten tekst przygląda się obu stronom zakładu: kto konkretnie gra przeciwko JSW i o jaką stawkę, co zrobił kurs, co realnie daje spółce drożejący węgiel i jakie scenariusze rysują się do końca roku.
Kto gra przeciwko JSW
Krótka sprzedaż to strategia, w której fundusz pożycza akcje od ich właściciela za opłatą, sprzedaje je na rynku, a po pewnym czasie odkupuje i oddaje. Jeśli w międzyczasie kurs spadł, różnica między ceną sprzedaży a ceną odkupu jest zyskiem grającego na spadki. Jeśli kurs wzrósł — stratą, przy czym strata teoretycznie nie ma górnej granicy, bo kurs może rosnąć bez końca. Ta asymetria jest kluczowa dla zrozumienia tego, co działo się na JSW w sierpniu.
Unijne przepisy o krótkiej sprzedaży nakładają na fundusze obowiązek zgłaszania nadzorcy znaczącej pozycji krótkiej netto już od 0,1 proc. kapitału spółki. Publicznie widoczne stają się jednak dopiero pozycje od 0,5 proc. w górę — te trafiają do rejestru krótkiej sprzedaży KNF z nazwą funduszu, wielkością pozycji i datą, a każda istotna zmiana wymaga aktualizacji. Rejestr pokazuje więc tylko wierzchołek góry lodowej: pozycje między 0,1 a 0,5 proc. oraz część ekspozycji budowanych instrumentami pochodnymi pozostają poza zasięgiem wzroku inwestorów. Realny zakład przeciwko spółce jest zawsze większy niż suma z rejestru.
Po aktualizacjach rejestru z 11 i 21 sierpnia 2026 roku jawna część zakładu przeciwko JSW wyglądała następująco:
- Qube Research and Technologies — 1,49 proc. kapitału po zgłoszeniu z 11 sierpnia, w którym fundusz zszedł z poziomu 1,51 proc.; to największa jawna pozycja i zarazem najstarszy z obecnych graczy na spadki JSW;
- Numeric Investors — 1,14 proc. po aktualizacji opublikowanej 21 sierpnia, gdy pozycja została ścięta z 1,20 proc.;
- Arrowstreet Capital — 0,59 proc., po zmniejszeniu z 0,61 proc. w tej samej fali aktualizacji z 21 sierpnia.
Łącznie daje to około 3,2 proc. kapitału wobec około 3,4 proc. w połowie sierpnia. Kierunek zmian jest jednoznaczny: wszystkie trzy fundusze redukowały pozycje w miarę wzrostu kursu. Skala redukcji była jednak kosmetyczna — po kilka setnych punktu procentowego — więc trudno mówić o kapitulacji. Serwisy monitorujące rejestr sygnalizowały pod koniec sierpnia jeszcze głębsze cięcia — według tych odczytów pozycja Numeric miała zejść poniżej 1 proc. kapitału, a Arrowstreet poniżej progu jawności — ale do 3 września nie udało się tych zmian potwierdzić w drugim niezależnym źródle, więc traktujemy je ostrożnie. Warto też pamiętać, że jeszcze na początku lata zakład był większy: według serwisu Comparic w czerwcu i lipcu z rejestru zniknęło około 1,1 punktu procentowego pozycji Arrowstreet Capital, a historycznie na spadki JSW grały również Marshall Wace, AQR czy Goldman Sachs.
O jaką stawkę toczy się gra? JSW ma około 117 mln akcji, więc 3,2 proc. kapitału to około 3,8 mln akcji. Przy kursie z okolic 33 zł jawna część zakładu jest warta około 125 mln zł. To niewiele przy kapitalizacji całej spółki, ale sporo na tle jej wolnego obrotu: Skarb Państwa kontroluje ponad połowę akcji, więc jawne krótkie pozycje odpowiadają około 7 proc. akcji realnie krążących po rynku. Każdy przymusowy odkup takiej ilości papieru zostawia na kursie wyraźny ślad.
Co zrobił kurs od pożyczki ARP
Fundament pod zwrot położono na początku sierpnia: 6 sierpnia 2026 roku JSW poinformowała o zawarciu umowy pożyczki z ARP na kwotę do 824,13 mln zł, wypłacanej w czterech transzach, z karencją w spłacie kapitału do 30 czerwca 2029 roku, okresem finansowania do 2038 roku i oprocentowaniem opartym na WIBOR 3M powiększonym o marżę. Iskrą okazał się jednak 11 sierpnia, gdy minister aktywów państwowych Wojciech Balczun zapowiedział w RMF FM zmianę modelu transakcji wokół spółek zależnych PBSz i JZR — zamiast sprzedaży aktywów miała wejść formuła pożyczkowa. Kurs zareagował tego dnia skokiem o 6,81 proc., do 27,93 zł, a dzień później lekko się schłodził, do 27,78 zł.
Formalizacja nastąpiła 17 sierpnia: zarząd JSW podjął uchwałę o wystąpieniu do ARP z wnioskiem o drugą pożyczkę, do kwoty 1,066 mld zł, dokładnie odpowiadającej wstępnej cenie z przedwstępnej umowy sprzedaży akcji PBSz i udziałów JZR. Sama umowa sprzedaży nie została zerwana — jej datę graniczną przesunięto z 31 lipca na 31 października 2026 roku, więc do tego dnia rozstrzygnie się, czy spółka odda aktywa, czy zaciągnie dług. Rynek przyjął ten zwrot chłodno: część komentarzy wprost pisała o inwestorach przestraszonych kolejną miliardową pożyczką, a 18 sierpnia akcje osunęły się o 0,66 proc., do 27,22 zł. Przez kolejny tydzień kurs dryfował bez kierunku — jeszcze w trakcie sesji 28 sierpnia płacono około 28,62 zł.
Prawdziwa eksplozja przyszła na przełomie miesięcy i nie miała źródła w Polsce, lecz w Chinach. Sesja 31 sierpnia zakończyła się na poziomie 33,12 zł, co oznaczało skok o ponad 15 proc. w jeden dzień i domknęło sierpień wzrostem o 32 proc. — jak wyliczyła PAP, za rajdem stały rosnące ceny węgla koksującego po katastrofie w chińskiej kopalni, pierwsze od kwartałów szanse na dodatnią EBITDA i postępy restrukturyzacji zatrudnienia. Według odczytu serwisu Investing z 1 września akcje chodziły tego dnia po około 33,91 zł, w dziennym przedziale 32,91-34,26 zł; 2 września przyszło schłodzenie, a odczyty serwisów notowań z 3 września wskazywały na powrót kursu w okolice 32 zł. Roczne spektrum notowań rozciąga się od nieco ponad 20 zł w dołku do 36,10 zł na szczycie — kurs z początku września znalazł się więc znów bliżej górnej krawędzi tego przedziału, choć jeszcze na przełomie lipca i sierpnia bronił wsparcia w okolicach 24-25 zł.
W tym samym czasie spółka domykała kolejne elementy finansowej układanki. 2 września JSW otrzymała zgodę ZUS, by płacić bieżące składki tylko częściowo: za lipiec, sierpień i wrzesień 2026 roku 50 proc. należności, a za październik, listopad i grudzień 30 proc., przy miesięcznych zobowiązaniach szacowanych na około 100 mln zł. To realna ulga dla płynności, ale też przypomnienie, że spółka nie jest w stanie regulować zobowiązań publicznoprawnych w pełnej wysokości.
Węgiel: sprzymierzeniec, który spóźnia się z pomocą
Motorem sierpniowego rajdu był rynek węgla koksującego, kluczowego surowca do produkcji stali i podstawowego produktu JSW. Benchmark australijski, do którego referują kontrakty spółki, jeszcze w lipcu 2026 roku kosztował średnio 233 USD za tonę. Pod koniec sierpnia było to już około 266 USD — najwyżej od siedemnastu miesięcy — a odczyt z 31 sierpnia pokazał około 282 USD za tonę. W Chinach ruch był jeszcze gwałtowniejszy: kontrakty na węgiel koksujący na giełdzie w Dalian zyskały w sierpniu około 46 proc., najwięcej w historii tego instrumentu notowanego od 2013 roku, i dotarły do poziomów najwyższych od października 2024 roku.
Źródłem szoku jest podaż. Po majowej katastrofie górniczej w prowincji Shanxi — najtragiczniejszej w Chinach od 2009 roku — władze zamknęły około 155 kopalń i uruchomiły falę kontroli bezpieczeństwa, które objęły ponad 130 mln ton rocznych mocy wydobywczych. Część zakładów wróciła do pracy w lipcu, ale według szacunków agencyjnych z końca sierpnia wciąż wyłączone pozostawało 50-60 mln ton mocy, a niedobór surowca sięgał około jednej dziesiątej chińskiej podaży i może się utrzymać do końca roku. Dopóki Shanxi nie wróci do pełnego wydobycia, globalny rynek węgla koksującego pozostaje rynkiem sprzedającego.
Problem w tym, że JSW nie dostaje tych cen od razu. Spółka sprzedaje węgiel głównie w kontraktach opartych na średnich benchmarkach z poprzednich okresów, więc rajd cen spot z sierpnia przełoży się na cenniki najwcześniej w czwartym kwartale. Skalę opóźnienia dobrze pokazują dane spółki: w drugim kwartale 2026 roku średnia cena węgla koksowego dla odbiorców zewnętrznych wyniosła 767,40 zł za tonę, czyli 209,84 USD — o 6,2 proc. więcej niż kwartał wcześniej, ale wciąż o około jedną czwartą mniej, niż płacono na rynku spot pod koniec sierpnia. Po stronie kosztów punktem odniesienia jest gotówkowy koszt wydobycia, który w pierwszym kwartale wynosił 631 zł na tonie — przy cenach z drugiego kwartału daje to dodatnią marżę na samym węglu, ale zbyt cienką, by udźwignąć koszty całej grupy, nakłady inwestycyjne i obsługę rosnącego zadłużenia.
Drugim hamulcem jest kurs walutowy. Węgiel wyceniany jest w dolarach, a dolar na początku września 2026 roku kosztował około 3,73 zł i pozostawał słaby. Każde 10 groszy mniej na kursie USD/PLN to przy cenie 280 USD za tonę około 28 zł mniej przychodu z każdej tony. Innymi słowy: na początku września 2026 roku węgiel gra w drużynie JSW, ale na boisko wejdzie dopiero za kilka miesięcy — i nie wiadomo, w jakiej formie, bo jeśli chińskie kopalnie wrócą do wydobycia szybciej, niż rynek zakłada, część sierpniowego rajdu może wyparować, zanim trafi do cenników.
Short squeeze na JSW: warunki możliwości
Short squeeze, czyli wyciskanie krótkich pozycji, to sytuacja, w której rosnący kurs zmusza grających na spadki do odkupywania akcji, a ich popyt dodatkowo podbija cenę, wymuszając kolejne odkupy. Mechanizm napędza się sam, bo — jak wspomnieliśmy — strata na krótkiej pozycji nie ma teoretycznej granicy, więc zarządzający ryzykiem w funduszach ustawiają twarde limity, po których pozycję trzeba ciąć niezależnie od przekonań. Do squeeze potrzeba trzech składników: dużego zakładu na spadki, ograniczonej podaży akcji i katalizatora, który wystraszy grających na spadki.
Na JSW wszystkie trzy składniki występują w wersji umiarkowanej. Zakład jest spory — jawne około 3,2 proc. kapitału według sierpniowych zgłoszeń i zapewne więcej w strefie niejawnej — ale mniejszy niż wiosną. Podaż jest ograniczona przez dominujący pakiet Skarbu Państwa, przez co jawne shorty odpowiadają około 7 proc. wolnego obrotu. Katalizator zaś już zadziałał: gwałtowny rajd węgla w ostatnim tygodniu sierpnia podniósł kurs o kilkanaście procent w kilka sesji, a komentatorzy cytowani przez Comparic wprost wskazywali, że częścią tego ruchu było domykanie krótkich pozycji przez fundusze spekulacyjne. Redukcje widoczne w rejestrze KNF z 11 i 21 sierpnia — a więc jeszcze przed eksplozją kursu — sugerują, że część graczy zabezpieczała się zawczasu. Sama spółka ma zresztą świeżą historię gwałtownych rajdów: pod koniec stycznia 2026 roku kurs zyskał ponad 24 proc. w dziesięć sesji i po raz pierwszy od ponad roku dotknął 30 zł, a komentatorzy już wtedy wskazywali na domykanie krótkich pozycji jako paliwo ruchu — po czym w lutym gwałtowna realizacja zysków zabrała z tego kilkanaście procent.
Uczciwa analiza wymaga jednak spojrzenia z drugiej strony: fundusze grające na spadki nie robią tego z kaprysu. Za 2025 rok grupa JSW pokazała 6,25 mld zł straty netto. Potrzeby finansowania do końca 2026 roku minister Balczun szacował latem na około 2 mld zł. Spółka przestawiła się z finansowania sprzedażą aktywów na dług publiczny — jedna pożyczka ARP podpisana, wniosek o drugą złożony — a do tego rozkłada na raty składki ZUS i płaci bieżące zobowiązania tylko częściowo. DM BOŚ w rekomendacji z 4 lutego 2026 roku autorstwa Łukasza Prokopiuka wyceniał akcję na 10 zł — kurs z początku września jest ponad trzykrotnie wyższy od tej wyceny. Squeeze, nawet jeśli nastąpi, nie zmienia fundamentów: podnosi kurs, wypycha słabszych graczy, po czym rynek wraca do pytania o gotówkę w kasie. Grający na spadki mogą przegrać taktycznie na jednym rajdzie i nadal mieć rację strategicznie — albo odwrotnie, jeśli węgiel utrzyma się wysoko na tyle długo, że dowiezie spółce wyniki.
Scenariusze do końca roku
Poniższe trzy scenariusze są konstrukcją redakcji — mają uporządkować warunki, od których zależy kurs, i nie są prognozą ani tym bardziej rekomendacją. Poziomy techniczne odnoszą się do realnego wykresu: wsparcia w strefie 24-25 zł bronionej w lipcu i na początku sierpnia, przełamanego oporu w okolicach 29-30 zł oraz rocznego maksimum 36,10 zł.
- Scenariusz bazowy: konsolidacja 28-34 zł. Benchmark australijski stabilizuje się w przedziale 250-280 USD za tonę, raport półroczny z 15 września nie przynosi niespodzianek in minus, ARP wypłaca transze pierwszej pożyczki zgodnie z harmonogramem. Kurs trawi sierpniowy rajd, a rejestr KNF pokazuje dalsze drobne redukcje pozycji bez ich zamykania. Rynek czeka na cenniki czwartego kwartału, w których wyższy węgiel po raz pierwszy realnie zasili przychody.
- Scenariusz byczy: atak na 36,10 zł. Kontrole w Shanxi przeciągają się, benchmark utrzymuje się bliżej 300 USD, a raport 15 września potwierdza, że płynność jest zabezpieczona do końca roku i pojawia się zapowiadana dodatnia EBITDA. W takich warunkach każdy impuls popytowy trafia na płytki rynek z dużym nawisem krótkich pozycji — domykanie shortów może wtedy dołożyć do ruchu kilka-kilkanaście procent i wynieść kurs w okolice rocznego maksimum. To jedyny wariant, w którym pełnoskalowy squeeze staje się realny.
- Scenariusz niedźwiedzi: powrót w stronę 24-25 zł. Chiny przywracają wydobycie szybciej, niż zakłada rynek, Dalian oddaje sierpniowe wzrosty, a raport półroczny ujawnia głębszy od oczekiwań ubytek gotówki albo zastrzeżenia co do finansowania. Decyzja ARP w sprawie drugiej pożyczki opóźnia się, a graniczna data umowy sprzedaży PBSz i JZR — 31 października — zbliża się bez rozstrzygnięcia. Fundusze odbudowują pozycje, a kurs wraca do dolnej części tegorocznego przedziału.
Na tle tych scenariuszy warto trzymać w głowie jedyną świeżą publiczną wycenę: wspomniane 10 zł od DM BOŚ z lutego 2026 roku. Nowszych raportów analitycznych uwzględniających sierpniowy rajd węgla w publicznym obiegu na 3 września nie znaleźliśmy — to samo w sobie jest informacją, bo rynek gra bez aktualnego punktu odniesienia ze strony domów maklerskich.
Rejestr KNF pokazuje topniejący, ale wciąż spory zakład przeciwko JSW: trzy fundusze, których jawne pozycje po sierpniowych aktualizacjach sięgały łącznie około 3,2 proc. kapitału, czyli około 7 proc. wolnego obrotu. Węgiel dał kursowi paliwo na 32 proc. wzrostu w sierpniu, ale do rachunku wyników dotrze najwcześniej w czwartym kwartale — dlatego prawdziwym sędzią w tym sporze będzie raport półroczny 15 września, który pokaże, ile gotówki i czasu spółka realnie kupiła sobie pożyczkami.
Na co patrzeć dalej
- 15 września 2026 — raport za pierwsze półrocze — kluczowe będą stan gotówki, przepływy operacyjne i ewentualne uwagi dotyczące kontynuacji działalności; to pierwszy pełny bilans ery finansowania pożyczkami publicznymi.
- Decyzja ARP w sprawie drugiej pożyczki na 1,066 mld zł — oraz los umowy sprzedaży PBSz i JZR z datą graniczną 31 października 2026 roku; wybór między długiem a sprzedażą aktywów zdefiniuje strukturę grupy na lata.
- Transze pierwszej pożyczki ARP na 824,13 mln zł — terminowość wypłat czterech transz to warunek utrzymania płynności w drugim półroczu.
- Chiny: Shanxi, Dalian i benchmark na czwarty kwartał — tempo przywracania 50-60 mln ton wyłączonych mocy zdecyduje, czy ceny z końca sierpnia utrzymają się na tyle długo, by wejść do kwartalnych cenników JSW.
- Rejestr krótkiej sprzedaży KNF — kolejne aktualizacje pozycji Qube, Numeric i Arrowstreet pokażą, czy fundusze przeczekują rajd, czy zaczynają ewakuację; nowy podmiot powyżej 0,5 proc. byłby sygnałem odwrotnym.
- Kurs USD/PLN — przy dolarze w okolicach 3,73 zł każdy dalszy spadek amerykańskiej waluty obcina złotową wartość węglowego rajdu.
Tekst opisuje sytuację na dzień 3 września 2026 roku; część danych ma charakter wstępny lub orientacyjny, a scenariusze i wyceny są opiniami ich autorów. Materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani porady.
Materiał wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi rekomendacji ani porady inwestycyjnej.Czytaj więcejZwiń
Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty kapitału; decyzje podejmujesz na własną odpowiedzialność.