Dane z sesji 20.11.2026 · sygnały 22:52Sesja 20.11 · sygnały 22:52

piątek, 20 listopada 2026

Rosyjska gospodarka wojenna w sierpniu 2026: budżet, rafinerie, rubel i sankcje

Autor
Redakcja iqrynku
Opublikowano
Opisuje sesję
31.08.2026
Czytanie
16 min
Dział
Geopolityka

W skrócie

Deficyt Rosji po siedmiu miesiącach 2026 roku jest o 70 procent większy niż roczny plan, wpływy z ropy i gazu spadły o 16,8 procent, a przerób w rafineriach jest najniższy od 2002 roku.

Rosyjska gospodarka wojenna wchodzi w piąty rok pełnoskalowej wojny w stanie, którego nie opisuje jeden wskaźnik. Produkt krajowy brutto wzrósł w drugim kwartale 2026 roku o 1,3 procent rok do roku, powyżej prognoz banku centralnego i rządu. W tym samym czasie deficyt budżetu federalnego po siedmiu miesiącach był o około 70 procent większy od zaplanowanego na cały rok, wpływy z ropy i gazu spadły o blisko jedną piątą, a przerób w rafineriach zszedł do poziomu z 2002 roku. To nie obraz załamania, tylko rosnącego kosztu utrzymywania status quo, płaconego z rezerw, z podatków i z kursu rubla.

Sesja 31.08.2026poniedziałekSygnały GPW po przeliczeniu: kupno 155 · sprzedaż 176Przewaga sygnałów GPW (kupno − sprzedaż), 30 sesji−46−2121.0731.08w dół 246w górę 193 walorów
Grafika z danych serwisu: sygnały i notowania EOD walorów GPW, sesja 31.08.2026.

Budżet wojenny: dziura większa niż roczny plan

Ministerstwo Finansów Rosji podało 11 sierpnia 2026 roku wstępne wykonanie budżetu federalnego za styczeń-lipiec: deficyt wyniósł 6,455 bln rubli, czyli w zależności od źródła 2,5-2,8 procent PKB. Ustawa budżetowa na 2026 rok zakładała 3,786 bln rubli, to jest 1,6 procent PKB. Po półroczu deficyt sięgał 5,731 bln rubli, więc na sam lipiec przypadło około 0,7 bln. Rosyjskie statystyki są przy tym od 2022 roku okrojone, a część wydatków utajniona.

Resort tłumaczy to zaliczkowaniem wydatków: pierwsze miesiące są w Rosji okresem największych przedpłat dla wykonawców zbrojeniowych, a wydatki stycznia-lipca urosły o 14,5 procent rok do roku, do 28,567 bln rubli. Argument nie tłumaczy jednak strony dochodowej. Minister finansów Anton Siluanow dopuszczał latem podniesienie prognozy deficytu, analitycy Gazprombanku podnieśli szacunek pełnorocznej dziury do 5,5-6 bln rubli z wcześniejszych 5-5,5 bln, a po lipcowych danych część ekonomistów mówi już o około 7 bln rubli, czyli 3-3,5 procent PKB.

Czym zasypuje się dziurę

Pierwsze źródło to płynna część Funduszu Dobrobytu Narodowego: 46,2 mld dolarów na 1 sierpnia 2026 roku, około 1,6 procent prognozowanego PKB, wobec 46,4 mld miesiąc wcześniej. Cały fundusz wyceniano na 159,3 mld dolarów, ale większość to niepłynne udziały. Ta poduszka jest już mniejsza niż tegoroczny deficyt.

Drugie źródło to dług krajowy, ale i ono się zacina. Rentowność papierów OFZ o zapadalności powyżej dziesięciu lat przekroczyła w 2026 roku 16,5 procent, banki zaksięgowały około 200 mld rubli strat z przeszacowania portfeli, a resort finansów zawiesił w lipcu aukcje obligacji po spadku cen papierów. Popyt jest przy tym niemal wyłącznie bankowy, a Taras Skworcow, wiceprezes i dyrektor finansowy Sbierbanku, mówił pod koniec lipca, że od początku roku z systemu bankowego odpłynęło około 2 bln rubli gotówki i sektorowi brakuje płynności na dalsze zakupy długu. Trzecie źródło to podatki: od 1 stycznia 2026 roku stawka podatku od wartości dodanej wzrosła z 20 do 22 procent, co miało dać około 1,2 bln rubli, a według analityków Banku Rosji podbić ceny o 0,6-0,8 punktu procentowego na przełomie 2025 i 2026 roku.

Rząd uzyskał przy tym prawo do zwiększania wydatków ponad zaplanowane 44,1 bln rubli bez publikowania szczegółów i do zadłużania się powyżej ustawowego limitu długu wewnętrznego, więc parametry budżetu stały się deklaracją, a nie ograniczeniem. Trzy najczęściej cytowane liczby o wydatkach wojskowych różnią się przy tym nie dlatego, że któraś jest fałszywa, lecz dlatego, że mierzą co innego. Sama pozycja „obrona narodowa” to w 2026 roku 12,8-12,9 bln rubli wobec 13,5 bln rok wcześniej, czyli pierwszy nominalny spadek od inwazji. Doliczenie pozycji „bezpieczeństwo narodowe”, czyli około 3,9 bln rubli na resort spraw wewnętrznych, Rosgwardię, służby specjalne i więziennictwo, daje blisko 16,8 bln, około 38 procent wszystkich wydatków budżetu i ponad 7 procent PKB - na tę szerszą miarę zwracał uwagę ośrodek OSW. SIPRI liczy wydatki wojskowe według własnej metodyki i w opracowaniu z marca 2026 roku wskazał 14,9 bln rubli, czyli 6,3 procent PKB. Rozbieżność wynika więc z definicji, nie ze sporu o dane.

Ropa i gaz: więcej baryłek, mniej rubli

W okresie styczeń-lipiec 2026 roku wpływy naftowo-gazowe wyniosły około 4,6 bln rubli, o 16,8 procent mniej niż rok wcześniej. Sam lipiec dał 934 mld rubli, o 18,6 procent więcej rok do roku, ale wzrost wynikał z kwartalnej płatności podatku od dodatkowego dochodu. Po jej wyłączeniu lipiec był o 148,5 mld rubli słabszy od czerwca, czyli o 21,6 procent.

Mechanizm jest tu ważniejszy niż pojedyncza liczba. Budżet nalicza podatki naftowe od ceny Uralsa przeliczonej po kursie rubla, a reguła budżetowa na 2026 rok przyjmuje cenę bazową 59 dolarów za baryłkę: nadwyżka trafia do funduszu majątkowego, niedobór jest z niego pokrywany. Gdy jednocześnie spada cena w dolarach i umacnia się rubel, wpływy kurczą się podwójnie. Same notowania Uralsa trzeba przy tym czytać ostrożnie, bo za lipiec 2026 roku źródła podają wartości rozpięte od czterdziestu do osiemdziesięciu kilku dolarów. Cena stosowana przez rosyjski resort finansów do naliczania podatków wyniosła w lipcu 59,02 dolara za baryłkę wobec 63,52 dolara w czerwcu, czyli o 7,1 procent mniej. Rynkowe zestawienie Cbonds daje za ten sam miesiąc średnią rzędu 65 dolarów przy rozpiętości od 51 do 87 dolarów, a na początku lipca w zachodnich portach Rosji Urals schodził według Argusa do 41,66 dolara. Różnice biorą się z tego, że każde źródło mierzy inny punkt sprzedaży i inny okres uśredniania.

Zmieniła się też struktura dyskonta. W latach 2022-2023 Urals bywał tańszy od Brentu o 20-35 dolarów na baryłce. W dwunastu miesiącach do początku lipca 2026 roku średni Brent wynosił około 76,3 dolara, a Urals 70,4 dolara, więc różnica stopniała do mniej więcej 6 dolarów, głównie za sprawą popytu azjatyckiego i napiętego rynku tankowców.

Wolumeny idą w drugą stronę niż wpływy. Czterotygodniowa średnia morskiego eksportu ropy surowej sięgnęła według wyliczeń Bloomberga z ruchu tankowców w okresie do 5 lipca 2026 roku około 4,2 mln baryłek dziennie, najwięcej od inwazji z lutego 2022 roku, po czym spadła do 3,46 mln w czterech tygodniach do 23 sierpnia. W połowie lipca około 135 mln baryłek pływało po morzach jako ładunek załadowany, lecz niedostarczony - blisko miesięczny eksport czekający na kupca.

Rafinerie pod ostrzałem i inflacja benzynowa

Ukraińskie uderzenia dronowe na rosyjską infrastrukturę naftową przeszły w 2026 roku z fazy pojedynczych incydentów w fazę systematycznego wyłączania mocy. Według Bloomberga lipcowy przerób ropy wyniósł około 3,6 mln baryłek dziennie i był najniższy od maja 2002 roku. W latach 2020-2025 w tym samym okresie rafinerie przerabiały 5,3-5,6 mln baryłek dziennie, a część analityków szacowała, że w lipcu wyłączone było ponad 30 procent mocy. Między 2 a 24 sierpnia odnotowano kilkanaście kolejnych ataków, głównie w obwodach riazańskim i wołgogradzkim, a 27 sierpnia doszło do eksplozji w rafinerii w Riazaniu. Skutki widać w trzech miejscach naraz.

  • Eksport paliw - dostawy oleju napędowego i gazowego spadły w pierwszych siedmiu dniach sierpnia 2026 roku do około 80 tys. baryłek dziennie według danych Vortexy zebranych przez Bloomberga, poniżej lipcowego dołka i wobec ponad miliona baryłek dziennie pod koniec 2025 roku. Rząd przedłużył pod koniec lipca zakaz eksportu benzyny do 31 stycznia 2027 roku i utrzymał w sierpniu zakaz wywozu oleju napędowego także dla producentów, znosząc go dla nich od 1 września. Według Kyiv School of Economics ograniczenia na olej napędowy i gazowy obejmują nawet 36 procent wolumenu rosyjskiego eksportu produktów naftowych.
  • Rynek krajowy - niedobory benzyny zaczęły się na Krymie, Syberii i Dalekim Wschodzie, a w sierpniu 2026 roku limity sprzedaży wróciły także na stacjach w Moskwie i obwodzie moskiewskim: 60 litrów benzyny u Gazprom Nieftu i 50 litrów u Tatnieftu na klienta.
  • Inflacja - roczna dynamika cen benzyny przyspieszyła do blisko 26 procent z niespełna 20 procent, a transportu pasażerskiego do ponad 9 procent z niecałych 7 procent. Paliwo ma w Rosji silne przełożenie polityczne, więc jego wzrost tłumi się administracyjnie kosztem marż rafinerii i stacji.

Krótkoterminowo ostrzał rafinerii ma dla budżetu skutek paradoksalny: nieprzerobiona ropa idzie na eksport jako surowiec i podbija wolumeny. Ale baryłka surowa daje mniejszą wartość dodaną niż olej napędowy, a większa podaż pogłębia dyskonto.

Rubel, stopy i rynek pracy

Bank Rosji obniżył 24 lipca 2026 roku stopę kluczową o 25 punktów bazowych do 14,00 procent, po cięciu do 14,25 procent 19 czerwca. To dziesiąta z rzędu decyzja łagodząca. Bank tłumaczył ją umiarkowanym tempem wzrostu gospodarki, rosnącymi oczekiwaniami inflacyjnymi i wyhamowaniem akcji kredytowej, a ostrożne tempo cięć - bardziej ekspansywną polityką fiskalną na najbliższe trzy lata, niż zakładano wiosną. Najbliższe posiedzenie zaplanowano na 11 września 2026 roku, a lipcowa ścieżka prognoz wygląda tak:

  • średnia stopa kluczowa 14,5-14,6 procent w 2026 roku, 10,5-12,5 procent w 2027 i 8,0-9,0 procent w 2028;
  • inflacja 6,0-7,0 procent na koniec 2026 roku, przy odczycie rocznym 5,9 procent na 20 lipca i 5,98 procent za cały lipiec wobec 6,02 procent w czerwcu, czyli wciąż najwyżej od stycznia;
  • miary inflacji bazowej w przedziale 4-5 procent w ujęciu zannualizowanym, co bank tłumaczy jednorazowym charakterem letniego skoku cen;
  • wzrost PKB 0-1 procent w 2026 roku i 1,5-2,5 procent w 2027 roku.

Tygodniowe odczyty z sierpnia pokazywały deflację: minus 0,06 procent między 4 a 10 sierpnia i minus 0,02 procent tydzień później. To sezonowy efekt cen warzyw i owoców, a nie zwrot trendu.

Rubel przeszedł w 2026 roku dwie fazy. W pierwszej połowie roku umacniał się: zyskał od stycznia około 12 procent, a pod koniec czerwca dolar kosztował przejściowo niespełna 70 rubli, najmniej od lutego 2023 roku. Od lipca kierunek się odwrócił. W połowie sierpnia 2026 roku dolar na rynku międzynarodowym przebił 87 rubli - Trading Economics odnotował 87,09, najsłabszy poziom rubla od kwietnia 2025 roku - choć kurs oficjalny Banku Rosji na 17 sierpnia wynosił 84,54 rubla, a rosyjskie serwisy pisały wtedy o pierwszym od wiosny przekroczeniu 87 rubli na rynku pozagiełdowym. Pod koniec miesiąca kurs wracał w okolice 86 rubli, z 86,31 na 27 sierpnia. Słabszy rubel podnosi rublową wartość eksportu, ale drogi import podbija ceny i zawęża pole do obniżek stóp.

Rynek pracy pozostaje najciaśniejszy w nowoczesnej historii Rosji: bezrobocie wynosiło 2,1 procent w maju i 2,2 procent w czerwcu 2026 roku, a prognozy rządowe mówią o niedoborze rzędu 3,1 mln pracowników do 2030 roku, największym w rolnictwie, przetwórstwie i energetyce. Płace rosną szybciej niż wydajność, choć firmy planują na 2026 rok skromniejsze indeksacje niż w latach 2023-2025.

Wzrost PKB o 1,3 procent w drugim kwartale, podany wstępnie przez Rosstat 12 sierpnia 2026 roku, wypadł powyżej prognoz banku centralnego (0,8 procent) i resortu rozwoju gospodarczego (0,9 procent), po spadku o 0,2 procent w pierwszym kwartale. Napędziły go handel detaliczny (7,2 procent), gastronomia (6,2 procent) i przetwórstwo (2,0 procent), a więc kategorie zależne od wydatków budżetowych i od efektów bazy. Cywilna część gospodarki wygląda gorzej: spółki węglowe zanotowały w okresie styczeń-maj 2026 roku około 1,5 mld dolarów strat netto, a w Kuzbasie 19 ze 151 firm wstrzymało działalność, przy 32 kolejnych w „strefie czerwonej”.

Sankcje: 21. pakiet, limit cenowy i flota cieni

Unia Europejska przyjęła 23 lipca 2026 roku dwudziesty pierwszy pakiet sankcji, największy pod względem liczby wpisów od czterech lat. Jego zakres:

  • 48 osób i 168 podmiotów dopisanych do listy zamrożenia aktywów;
  • 41 kolejnych jednostek pływających objętych zakazem wejścia do portów i obsługi, wobec 632 wpisanych wcześniej, czyli 673 łącznie;
  • rozszerzenie kryteriów wpisu na jednostki bunkrujące, holujące i przeładowujące burta w burtę dla objętych już sankcjami tankowców;
  • zakazy transakcyjne wobec ponad stu banków i dostawców usług kryptoaktywów;
  • nowe ograniczenia dla rosyjskiego skroplonego gazu ziemnego oraz wpisy dla rafinerii w Rosji i na Białorusi;
  • zamrożenie pułapu cenowego na ropę na obowiązującym poziomie 44,10 dolara za baryłkę na kolejnych dwanaście miesięcy, zamiast automatycznego przeliczania co pół roku.

Pierwotny pułap G7 z grudnia 2022 roku wynosił 60 dolarów za baryłkę i zabraniał firmom z państw sankcjonujących świadczenia usług transportu, ubezpieczenia i finansowania dla droższych ładunków. W 2025 roku Unia i Wielka Brytania przeszły na pułap ruchomy, ustalany co pół roku 15 procent poniżej średniej rynkowej ceny Uralsa z 22 tygodni. Mechanizm obniżył go 15 stycznia 2026 roku z 47,60 do 44,10 dolara, a lipcowy pakiet zamroził tę wartość na kolejnych dwanaście miesięcy, bo automatyczne przeliczenie podniosłoby limit do około 58 dolarów. Skuteczność zależy nie od poziomu, lecz od tego, ile ładunków przechodzi przez zachodnią infrastrukturę usługową. Gdy dyskonto Uralsa spada do kilku dolarów, a przewozy przejmują tankowce spoza jurysdykcji G7, limit przestaje wiązać cenę i staje się narzędziem podnoszenia kosztów, a nie odcinania przychodów.

Skalę problemu widać w danych o flocie cieni, czyli jednostkach, których właściciel ani ubezpieczyciel nie są zarejestrowani w państwach sankcjonujących. Według zestawień z lutego i marca 2026 roku co najmniej jeden reżim sankcyjny objął wpisem 623 tankowce, a mimo to 111 z nich nadal ładowało towar w rosyjskich portach. Ośrodek CREA policzył, że na koniec lipca 2026 roku 46 jednostek floty cieni pływało pod fałszywą banderą, a sześć z nich nie wzięło ładunku od ponad roku. Osobny wątek to ubezpieczenia: według doniesień z końca lutego 2026 roku około jedna trzecia tankowców na Bałtyku okazywała certyfikaty ubezpieczycieli rosyjskich lub powiązanych z Rosją, objętych sankcjami.

Drugim filarem presji są amerykańskie sankcje na Rosnieft i Łukoil z października 2025 roku. Ich łączny udział w rosyjskim eksporcie ropy odbił po początkowym szoku i sięgnął w maju 2026 roku 57 procent według Kyiv School of Economics. Indyjskie rafinerie przestawiły część zakupów na surowiec bliskowschodni, a w lutym 2026 roku Waszyngton obniżył cła na import z Indii z 50 do 18 procent w zamian za ograniczenie zakupów z Rosji. Chińskie koncerny państwowe wstrzymały zakupy bezpośrednie, ale wolumeny przejęły mniejsze rafinerie prywatne. Sankcje rzadko zatrzymują strumień, częściej go przekierowują i obciążają kosztem pośrednictwa.

W tle działa harmonogram odcinania rosyjskiego gazu. Rozporządzenie przyjęte przez Radę Unii Europejskiej 26 stycznia 2026 roku znosi import stopniowo: skroplony gaz z rynku spot od wejścia przepisów w życie, kontrakty długoterminowe od 1 stycznia 2027 roku, gaz rurociągowy najpóźniej 30 września 2027 roku. Osobno Unia rozważa wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów, około 210 mld euro ulokowanych w większości w belgijskim Euroclear, do sfinansowania bezodsetkowej pożyczki reparacyjnej dla Ukrainy w kwocie do 165 mld euro, spłacanej dopiero wtedy, gdyby Rosja zgodziła się płacić reparacje. Rosyjski bank centralny pozwał Euroclear o 200,1 mld euro, moskiewski sąd arbitrażowy uwzględnił roszczenie w całości, a Euroclear odpowiedział w czerwcu 2026 roku własnym pozwem w Brukseli, argumentując, że jurysdykcję w tej sprawie mają wyłącznie sądy belgijskie.

Ile to realnie kosztuje Rosję, pokazują scenariusze Kyiv School of Economics z lipcowej edycji Russian Oil Tracker. Trzeba przy tym rozdzielić dwie miary: rublowe wpływy budżetu spadają, ale liczone w dolarach przychody z eksportu ropy w 2026 roku rosną, bo wiosenny skok cen po wojnie z Iranem przebił efekt sankcji. W wariancie bazowym KSE przychody idą ze 158 mld dolarów w 2025 roku do 191 mld w 2026, by spaść do 163 mld w 2027. Przy mocniejszym egzekwowaniu sankcji byłoby to 173 mld w 2026 i 117 mld w 2027, przy słabym egzekwowaniu 202 mld w 2026. Rozpiętość scenariuszy na 2027 rok sięga 46 mld dolarów, czyli mniej więcej tyle, ile wynosi cała płynna część rosyjskiego funduszu majątkowego. Prognozy wzrostu na 2027 rok też się rozjeżdżają: Międzynarodowy Fundusz Walutowy podtrzymał w lipcu 2026 roku 1,1 procent, Bank Światowy 0,7 procent, a Bank Rosji zakłada 1,5-2,5 procent.

Rosyjska gospodarka nie stoi przed załamaniem, tylko przed przewlekłym zaciskaniem. Deficyt po siedmiu miesiącach jest o około 70 procent większy od rocznego planu, płynne rezerwy funduszu majątkowego stopniały do 46,2 mld dolarów, a przerób w rafineriach zszedł do poziomu z 2002 roku. Bufory wciąż działają, ale się zużywają: wyższy podatek od wartości dodanej, dług sprzedawany bankom przy rentownościach powyżej 16 procent i przy zawieszonych aukcjach, słabszy rubel oraz utajnione wydatki. Sankcje nie odcinają strumienia surowca, lecz podnoszą koszt każdej transakcji i skracają listę wariantów Moskwy na 2027 rok.

Na co patrzeć dalej

  1. Posiedzenie Banku Rosji 11 września 2026 roku - cięcie albo pauza pokażą, czy skok cen paliw bank uznaje za jednorazowy, czy za nową falę inflacyjną.
  2. Projekt budżetu na lata 2027-2029 - jesienne przedłożenie odpowie, czy resort finansów sięga po kolejne podwyżki podatków, czy po rolowanie deficytu długiem krajowym.
  3. Przerób w rafineriach i zakazy eksportu paliw - powrót powyżej 5 mln baryłek dziennie oznaczałby odbudowę mocy, utrzymanie przedziału 3,5-4 mln oznacza trwałe wyłączenie części instalacji.
  4. Dyskonto Uralsa wobec Brentu - wskaźnik pokazujący na bieżąco, czy nowe wpisy na listę floty cieni realnie podnoszą koszt sprzedaży rosyjskiej ropy.
  5. Pożyczka reparacyjna z zamrożonych aktywów - decyzja Unii przesądzi o finansowaniu Ukrainy na 2027 rok i uruchomi kolejne postępowania sądowe.
  6. Kurs rubla - dalsze osłabienie poprawia rublowe wpływy budżetu, ale podbija ceny importu i zawęża pole do obniżek stopy kluczowej.

Tekst opisuje stan na koniec sierpnia 2026 roku; część danych ma charakter wstępny lub orientacyjny, a prognozy są opiniami ich autorów. Materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani porady.

Materiał wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi rekomendacji ani porady inwestycyjnej.Czytaj więcejZwiń

Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty kapitału; decyzje podejmujesz na własną odpowiedzialność.

Czytaj dalej

Wszystkie wpisy
  1. zapowiedź 31.08–04.09
  2. sesja 28.08
  3. sesja 28.08