Dane z sesji 20.11.2026 · sygnały 22:52Sesja 20.11 · sygnały 22:52

piątek, 20 listopada 2026

Węgiel na świecie w 2026 roku: rekord popytu i szczyt, który wciąż ucieka

Autor
Redakcja iqrynku
Opublikowano
Opisuje sesję
28.08.2026
Czytanie
16 min
Dział
Rynki

W skrócie

Globalne zużycie węgla sięgnęło w 2025 roku rekordowych 8,85 mld ton, a w lipcu 2026 roku MAE podniosła prognozę generacji z węgla o 1,4 procent. Dlaczego szczyt popytu wciąż ucieka.

W 2025 roku wydarzyły się dwie rzeczy, których nie da się pogodzić w jednym zdaniu. Odnawialne źródła po raz pierwszy od 1919 roku wyprzedziły węgiel w globalnej produkcji prądu: 34 procent wobec 33 procent, jak policzył ośrodek Ember w raporcie Global Electricity Review z kwietnia 2026 roku. W tym samym roku światowe zużycie węgla sięgnęło rekordu wszech czasów, 8,85 miliarda ton według Międzynarodowej Agencji Energetycznej. Oba zdania są prawdziwe, bo mówią o czym innym: pierwsze o udziale, drugie o wolumenie. Rok 2026 dołożył trzeci wątek — wojna na Bliskim Wschodzie zabrała Azji część dostaw gazu skroplonego, a Agencja w lipcu podniosła prognozę produkcji prądu z węgla, pięć miesięcy po tym, jak zapowiadała jej spadek.

Sesja 28.08.2026piątekSygnały GPW po przeliczeniu: kupno 154 · sprzedaż 165Przewaga sygnałów GPW (kupno − sprzedaż), 30 sesji−57−1120.0728.08w dół 206w górę 209 walorów
Grafika z danych serwisu: sygnały i notowania EOD walorów GPW, sesja 28.08.2026.

Rekord bez wzrostu i zwrot w prognozach

Liczba wyjściowa pochodzi z raportu „Coal 2025” Międzynarodowej Agencji Energetycznej z grudnia 2025 roku: globalny popyt na węgiel wzrósł w 2025 roku o 0,5 procent, do 8 845 milionów ton. To historyczne maksimum osiągnięte przy tempie wzrostu bliskim zeru. W przeglądzie Global Energy Review 2026 Agencja podała jeszcze niższą dynamikę, około 0,4 procent, czyli mniej więcej 30 milionów ton przyrostu wobec 1,4 procent rok wcześniej. Tempo przyrostu słabnie więc z roku na rok, a sama Agencja przypisuje to chłodniejszej pogodzie i szybkiemu wzrostowi odnawialnych.

Za płaską średnią kryją się różne historie regionalne. W Chinach produkcja prądu z węgla spadła w 2025 roku po raz pierwszy od 2015 roku, o 1,9 procent według Wood Mackenzie, w Indiach obniżyła się o 3 procent, a w Stanach Zjednoczonych, gdzie zużycie węgla malało przez półtorej dekady, wzrosło ono o 10 procent. Po raz pierwszy od 1973 roku Chiny i Indie zanotowały spadek jednocześnie, a mimo to globalny wolumen wyszedł na plus: ubytek w energetyce nadrobiły według Agencji hutnictwo, cementownie i chińska chemia węglowa. Niezależny pomiar potwierdza obraz — Statistical Review of World Energy 2026 wydany przez Energy Institute wycenił konsumpcję węgla w 2025 roku na 166 eksadżuli, o 0,7 procent więcej niż rok wcześniej, w tym 92,2 w Chinach i 23,1 w Indiach. Te dwa kraje zużywają około 70 procent węgla na planecie, więc każda prognoza globalna jest prognozą dla Pekinu i Delhi.

Najciekawsze jest to, co stało się z samymi prognozami. W raporcie Electricity 2026 z lutego 2026 roku Agencja zakładała, że produkcja prądu z węgla wejdzie w latach 2026-2030 w trend spadkowy, a udział węgla w globalnym miksie zejdzie z 34 procent w 2025 roku do 27 procent w 2030 roku. W aktualizacji Coal Mid-Year Update 2026, ogłoszonej 23 lipca 2026 roku, napisała coś przeciwnego: globalna generacja z węgla wzrośnie w 2026 roku o 1,4 procent, po roku praktycznie płaskim. Powód to blokady cieśniny Ormuz, przez którą przechodzi około jednej piątej światowego handlu gazem skroplonym, oraz ceny energii o około 30 procent wyższe niż w pierwszej połowie 2025 roku, najwyższe od kryzysu z lat 2022-2023. Emisje dwutlenku węgla z elektroenergetyki mają w 2026 roku wzrosnąć o 1 procent. Sama rewizja nie odwraca kierunku: Agencja podtrzymuje, że w 2027 roku odnawialne wyprzedzą węgiel jako największe źródło prądu na świecie.

Chiny: poniżej pięćdziesiątki i wybuch, który przestawił rynek

30 lipca 2026 roku chińska Narodowa Administracja Energetyczna podała dane, które obiegły świat: w pierwszej połowie roku udział węgla w produkcji energii elektrycznej wyniósł 49,7 procent, po raz pierwszy w oficjalnej statystyce poniżej połowy. Odnawialne źródła dały 41,2 procent, a wiatr i słońce blisko 25 procent, czyli 1,25 biliona kilowatogodzin, o 9,3 procent więcej rok do roku. To nie znaczy, że Chiny palą mniej węgla. Popyt na prąd rośnie tam szybciej, niż przybywa czystej mocy — napędzają go centra danych, samochody elektryczne i przemysł zaawansowany — więc produkcja z węgla w ujęciu bezwzględnym wzrosła: 2,5 biliona kilowatogodzin, o ponad 3 procent więcej niż rok wcześniej. Węgiel traci udział, a nie tony.

Na to nałożyło się wydarzenie, które przestawiło globalny rynek. 22 maja 2026 roku w kopalni Liushenyu w powiecie Qinyuan w prowincji Shanxi doszło do wybuchu gazu. Zginęły 82 osoby, pod ziemią było wtedy 247 górników; to najcięższa katastrofa górnicza w Chinach od 2009 roku. Władze zarządziły przegląd bezpieczeństwa w całej branży. Shanxi wydobyło w 2025 roku 1,305 miliarda ton, około 27 procent produkcji krajowej, więc skutek był natychmiastowy: według Narodowego Biura Statystycznego produkcja w czerwcu wyniosła 381 milionów ton, o 9,7 procent mniej rok do roku i był to najgłębszy spadek od 2016 roku. W lipcu ubytek pogłębił się do 10,1 procent, a za siedem miesięcy wydobycie było o 2,9 procent niższe niż rok wcześniej. Nawet kopalnie z pozwoleniem na wznowienie ruchu pracowały pod koniec lipca na 70-80 procent poziomu sprzed wypadku.

Mechanizm tłumaczy notowania w portach oddalonych o tysiące kilometrów. Import pełni w Chinach funkcję bufora: gdy krajowe wydobycie zawodzi, brakujące tony ściągane są drogą morską i popyt jednego kraju napina cały rynek. Import węgla ogółem sięgnął w pierwszym półroczu 2026 roku 225,4 miliona ton, o 1,7 procent więcej rok do roku, a sam czerwiec dał 42,78 miliona ton, o 29,5 procent więcej niż rok wcześniej. W lipcu przywieziono 42,73 miliona ton, o 20 procent więcej rok do roku, a za siedem miesięcy import sięgnął 268,1 miliona ton, o 4,3 procent więcej niż w 2025 roku. Skala zwrotu jest widoczna, gdy zestawić to z początkiem roku: od stycznia do maja morskie dostawy węgla energetycznego do Chin wyniosły 109 milionów ton i były o 13,5 procent niższe niż rok wcześniej.

Czy ubytek jest trwały. Analitycy cytowani w połowie lipca 2026 roku przez agencję Bloomberg mówili, że nie: wydobycie za cały rok miało sięgnąć rekordowych 4,87 miliarda ton po 4,83 miliarda ton w 2025 roku, gdy produkcja wzrosła o 1,2 procent. Po siedmiu miesiącach na minusie taki rekord wymagałby jednak wyjątkowo mocnej końcówki roku i pozostaje założeniem, nie faktem. Równolegle trwa największy na świecie program budowy bloków. Według Global Energy Monitor nowe i reaktywowane chińskie projekty węglowe osiągnęły w 2025 roku łącznie 161,7 gigawata, najwięcej w historii pomiarów tego ośrodka; w pierwszej połowie 2026 roku oddano tam do eksploatacji 30 gigawatów, o 43 procent więcej niż rok wcześniej, przy zaledwie 2,7 gigawata wycofanych, a na Chiny przypada około 86 procent mocy węglowej, która ma ruszyć na świecie w 2026 roku. W różnych fazach przygotowania i budowy jest tam ponad 500 gigawatów. Ten sam ośrodek policzył, że w pierwszym półroczu Chiny odstawiły 360 terawatogodzin energii z wiatru i słońca, o 49 procent więcej rok do roku i więcej, niż wyniósł cały przyrost zapotrzebowania na prąd.

Przesunęła się też rama polityczna. Piętnasty plan pięcioletni rozwoju górnictwa węglowego na lata 2026-2030, ogłoszony 10 sierpnia 2026 roku przez Narodową Komisję Rozwoju i Reform wraz z Narodową Administracją Energetyczną, zapowiada szczyt zużycia węgla w tym pięcioleciu, ale nie wskazuje roku. Przedział zamiast daty pozwala reagować na wojnę, suszę i upał bez łamania planu.

Indie i Azja Południowo-Wschodnia: tu rośnie popyt

Jeśli Chiny stabilizują, to Indie dokładają. Rok obrotowy 2025-2026, zakończony 31 marca 2026 roku, przyniósł tam serię rekordów: Coal India wyprodukowała 768,19 miliona ton, a kopalnie komercyjne i przyzakładowe dołożyły 210,46 miliona ton, o 10,22 procent więcej rok do roku. Skutkiem nie jest większy popyt na węgiel z importu, tylko mniejszy. Import węgla energetycznego przez elektrownie spadł do 45,4 miliona ton z 62,5 miliona ton rok wcześniej, o 27,4 procent, a import węgla do mieszania z surowcem krajowym skurczył się z 23,9 miliona ton w roku 2023-2024 do 6,8 miliona ton, o 71,5 procent. Stoi za tym podniesienie zakontraktowanych wolumenów krajowych do 100 procent normatywnego zapotrzebowania elektrowni, a w lutym 2026 roku rząd zapowiedział cięcie importu o kolejne co najmniej 30 procent, czyli o mniej więcej 15 milionów ton.

Dla eksporterów to sytuacja nietypowa: kraj o najszybciej rosnącym zużyciu węgla kurczy swoją obecność na rynku morskim. Konsumpcja rośnie dalej — w raporcie „Coal 2025” Agencja zapowiedziała dla Indii średnio 3 procent rocznie do 2030 roku, czyli przyrost ponad 200 milionów ton i największy pojedynczy wkład w globalny bilans węgla w tej dekadzie. Dla Azji Południowo-Wschodniej prognozuje wzrost powyżej 4 procent rocznie, najszybszy na świecie; samo zużycie w krajach ASEAN ma w 2026 roku wzrosnąć o 5 procent, do 547 milionów ton.

Doszedł czynnik, którego rok wcześniej nie było w żadnym modelu. Po uszkodzeniu instalacji w katarskim Ras Laffan i ogłoszeniu siły wyższej z rynku azjatyckiego zniknęło około 10,2 miliona ton rocznej zdolności dostaw, a cały niedobór gazu skroplonego w 2026 roku sięgnie według Rystad Energy około 35 milionów ton. Firma policzyła w czerwcu 2026 roku, że region Azji i Pacyfiku dołoży do 2030 roku około 150 milionów ton dodatkowego zużycia węgla energetycznego, z czego mniej więcej połowa przypadnie na sam 2026 rok. Nie chodzi o nowe elektrownie, lecz o wyższe wykorzystanie istniejących: około 90 terawatogodzin produkcji przesuwa się z gazu na węgiel. Widać to w danych krajowych — w czerwcu 2026 roku produkcja z gazu u największych japońskich wytwórców spadła o 16 procent rok do roku, a produkcja z węgla wzrosła o blisko 5 procent, przy imporcie węgla energetycznego wyższym o 18,5 procent; koreański import węgla energetycznego był w czerwcu o 41 procent wyższy niż rok wcześniej. Tokio zawiesiło na rok budżetowy 2026 pięćdziesięcioprocentowy limit wykorzystania najmniej sprawnych bloków węglowych. Obie gospodarki przyspieszają restarty reaktorów, ale atom wraca wolniej, niż znika gaz.

Podaż, handel morski i ceny

Indonezja przykręca kurek

Największa zmiana po stronie podaży jest decyzją administracyjną. Indonezja wydobyła w 2025 roku 790 milionów ton, o 5,5 procent mniej niż rekordowe 836 milionów ton w 2024 roku, a 8 stycznia 2026 roku minister energii i zasobów mineralnych Bahlil Lahadalia zapowiedział obcięcie planu wydobywczego na 2026 rok do około 600 milionów ton, wobec celu 735 milionów ton obowiązującego rok wcześniej. Uzasadnienie było wprost cenowe: nadprodukcja dusiła notowania. Z około 1,3 miliarda ton węgla w obrocie międzynarodowym Indonezja dostarcza mniej więcej 514 milionów ton, około 43 procent, a Agencja w raporcie „Coal 2025” zakładała spadek jej eksportu węgla energetycznego o 35 milionów ton wobec 2025 roku. Plan nie jest przy tym zabetonowany: w drugim półroczu resort otworzył okno na korekty rocznych planów wydobywczych i zapowiadał, że ewentualne poluzowanie będzie ostrożne i uzależnione od cen.

Do decyzji doszła pogoda: w lipcu 2026 roku niski stan wody na rzece Barito ograniczył transport barkami z kopalń w Kalimantanie do portów przeładunkowych, a część producentów ogłosiła z tego powodu siłę wyższą na dostawach. Rząd steruje też cenami przez wskaźnik HBA, obowiązkową referencję dla sprzedaży eksportowej i podstawę naliczania danin. HBA dla pierwszego okresu sierpnia 2026 roku ustalono na 124,44 dolara za tonę: o 5,6 procent mniej niż w drugim okresie lipca, gdy wynosił 131,85 dolara, ale o około 21 procent więcej niż 102,22 dolara rok wcześniej. W pierwszym okresie lutego 2026 roku wskaźnik sięgał 106,11 dolara.

Australia, Republika Południowej Afryki i ceny

Australia pozostaje głównym dostawcą węgla wysokokalorycznego dla Japonii, Korei i Tajwanu. Rządowy raport Resources and Energy Quarterly z czerwca 2026 roku zakłada zejście eksportu węgla energetycznego z 209 milionów ton w 2025 roku do 197 milionów ton w 2031 roku, a wpływów z 30 miliardów dolarów australijskich w roku 2025-2026 do 23 miliardów realnie w 2030-2031. Analitycy IEEFA zwrócili uwagę, że w tym ujęciu szczyt australijskiego eksportu wypada już w perspektywie trzech lat, choć bieżące dane są stabilne: port w Newcastle przeładował od stycznia do kwietnia 2026 roku 46,35 miliona ton, o 3 procent więcej rok do roku. W Republice Południowej Afryki wąskim gardłem od lat była kolej, ale odbudowa Transnetu zaczyna się przekładać na wolumeny: terminal w Richards Bay wysłał w 2025 roku 57,66 miliona ton, o ponad 10 procent więcej niż rok wcześniej, a na koniec czerwca 2026 roku miał na koncie nieco ponad 30 milionów ton przy całorocznej prognozie 60 milionów, czyli szedł zgodnie z planem.

Notowania kontraktów na węgiel z Newcastle, podstawowego benchmarku basenu Pacyfiku, wyniosły 27 sierpnia 2026 roku 139,50 dolara za tonę, o 6,3 procent więcej niż dzień wcześniej, gdy odczyt sięgał 131,25 dolara. To dane z serwisów notowaniowych, pokazują więc rząd wielkości, a nie rozliczenie kontraktu. W końcówce lipca rynek chodził w okolicach 130 dolarów po zakłóceniach transportu w Indonezji, a wcześniejszy przebieg roku był bardziej dramatyczny: drugi kwartał przyniósł skok związany z konfliktem wokół Iranu, potem ceny zeszły do wielomiesięcznego minimum, po czym znów odbiły. Chiny mają własny benchmark: węgiel o kaloryczności 5 500 kilokalorii w porcie Qinhuangdao kosztował na koniec czerwca 2026 roku około 617 juanów za tonę i odbijał w lipcu oraz sierpniu, a Bloomberg Intelligence prognozował średnią 2026 roku w okolicy 660 juanów z pułapem 850 juanów.

Nad tym wisi prognoza, która się nie sprawdza. W raporcie „Coal 2025” Agencja zapowiedziała, że globalny handel węglem spadnie w 2026 roku drugi rok z rzędu, po raz pierwszy w tym stuleciu, do 1,42 miliarda ton, przy chińskim imporcie niższym o kolejne 14 milionów ton i indyjskim w okolicy 219 milionów ton. Chiński import w pierwszym półroczu wzrósł. Tak kruche bywają prognozy handlu, gdy o wolumenach decyduje jeden wypadek w kopalni i jedna awaria terminalu gazowego.

Kiedy przypada szczyt popytu i dlaczego termin ucieka

Historia tych prognoz jest lekcją ostrożności. W raporcie „Coal 2023” z grudnia 2023 roku Agencja po raz pierwszy zapowiedziała spadek popytu w horyzoncie własnej prognozy: o 2,3 procent do 2026 roku wobec rekordowego wtedy 2023 roku. Rok później mówiła już o plateau utrzymującym się do 2027 roku. W „Coal 2025” napisała, że rok 2025 był rekordowy, a zejście do 2030 roku wyniesie około 3 procent i sprowadzi zużycie poniżej poziomu z 2023 roku. W lutym 2026 roku prognozowała spadek generacji węglowej, a w lipcu jej wzrost. To dowód, że popyt na węgiel jest funkcją zdarzeń, a nie samych trendów.

Powody, dla których termin szczytu regularnie się przesuwa, dają się wyliczyć konkretnie:

  • Popyt na prąd rośnie szybciej niż czysta moc — centra danych, transport elektryczny i klimatyzacja dokładają zapotrzebowanie szybciej, niż odnawialne zdążą je pokryć.
  • Węgiel jest buforem ostatniej instancji — gdy z rynku znika gaz skroplony, elektrownie węglowe podnoszą wykorzystanie w kilka tygodni, bez żadnych inwestycji.
  • Sieć nie nadąża za mocą — zielona produkcja odstawiana z powodu ograniczeń przesyłowych nie zastępuje węgla mimo rekordowych przyrostów mocy.
  • Nowe bloki mają kontrakty, nie tylko kominy — jednostki budowane w Chinach i Indiach dostają wynagrodzenie za gotowość, co przez lata utrzymuje je w ruchu.
  • Popyt przemysłowy to nie popyt energetyczny — węgiel dla hutnictwa, cementowni i chemii ma własne cykle.
  • Polityka woli przedziały niż daty — chiński plan obiecuje szczyt zużycia węgla w latach 2026-2030 bez wskazania roku.

Warto rozdzielić dwa pytania, które zwykle się zlewają. Pierwsze dotyczy szczytu produkcji prądu z węgla i tu przewaga argumentów jest po stronie spadku: według Embera udział węgla w miksie zszedł poniżej jednej trzeciej, generacja zmniejszyła się w 2025 roku o 63 terawatogodziny, a fotowoltaika dołożyła rekordowe 647 gigawatów mocy. Drugie dotyczy szczytu całkowitego popytu, liczonego w tonach razem z hutnictwem i chemią — tu horyzont przesuwa się ku końcowi dekady: chiński plan pięcioletni z sierpnia 2026 roku zakłada szczyt najpóźniej do 2030 roku, a instytucje powiązane z rządem wskazywały wcześniej na okolice 2027 roku.

Obraz na koniec sierpnia 2026 roku wygląda tak: świat spala rekordowe ilości węgla, choć węgiel po raz pierwszy od ponad stu lat przegrał z odnawialnymi udziałem w produkcji prądu. Popyt trzyma się na plateau, bo Indie i Azja Południowo-Wschodnia dokładają tyle, ile ubywa gdzie indziej, a zakłócenia dostaw gazu skroplonego przesunęły w 2026 roku około 90 terawatogodzin produkcji z gazu na węgiel. Cena w Newcastle blisko 140 dolarów za tonę w ostatnich dniach sierpnia jest kosztem tej korekty, nie zapowiedzią nowego cyklu.

Na co patrzeć dalej

  1. Chińskie wydobycie miesiąc po miesiącu — dane za sierpień i wrzesień pokażą, czy kontrole po katastrofie w Shanxi to epizod, czy trwałe ograniczenie podaży.
  2. Realizacja indonezyjskiego planu 600 milionów ton — jeśli cel okaże się deklaracją, presja na ceny wróci; jeśli zostanie wykonany, z rynku zniknie blisko 190 milionów ton rocznej produkcji, ponad trzykrotność rocznego eksportu Republiki Południowej Afryki.
  3. Powrót podaży gazu skroplonego — odbudowa mocy w Ras Laffan i status żeglugi przez Ormuz rozstrzygną, czy dodatkowy azjatycki popyt utrzyma się w 2027 roku.
  4. Indyjski import w roku 2026-2027 — redukcja o 30 procent przy rosnącej konsumpcji jest testem, czy krajowe wydobycie nadąża za popytem.
  5. Grudniowy raport Coal — po lipcowej rewizji będzie pierwszym pełnym rozliczeniem 2026 roku.
  6. Tempo wydawania pozwoleń na bloki w Chinach — statystyki Global Energy Monitor za drugie półrocze powiedzą, czy po rekordowych 161,7 gigawata nowych i reaktywowanych projektów z 2025 roku Pekin zwalnia.

Tekst opisuje stan na koniec sierpnia 2026 roku; część danych ma charakter wstępny lub orientacyjny, a prognozy są opiniami ich autorów. Materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani porady.

Materiał wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi rekomendacji ani porady inwestycyjnej.Czytaj więcejZwiń

Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty kapitału; decyzje podejmujesz na własną odpowiedzialność.

Czytaj dalej

Wszystkie wpisy
  1. Tydzień remisu na GPW

    RynkiDzień na rynku, 12 min czytania

    tydzień 24–28.08
  2. tydzień 24–28.08
  3. tydzień 24–28.08